Lichaamstaal bij babies

Posted on 17 oktober 2013 

Als een normale baby wordt je geboren met een natuurlijke gave: het begrijpen van non verbale communicatie. Het is een onmiskenbaar onderdeel in het menselijk DNA.

Al direct na de geboorte vormt zich een band tussen de moeder en het kind die gebaseerd is op primaire behoeften zoals lichaamswarmte, voeding, en liefkozingen (peri-verbaal), stem (para-verbaal), geur van de moeder (infra-verbaal).  Deze non verbale signalen zorgen ervoor dat de baby de noodzakelijke respons krijgt om zich verder te ontwikkelen en zich veilig te voelen.

Moeders hebben onbewust de neiging hun baby met het hoofdje aan de linkerkant op de arm te nemen. Dicht bij het hart geeft dit een intiem gevoel en is de meest voorkomende manier om hun baby te liefkozen. Dit is niet verwonderlijk: affectie tonen wij nu eenmaal meer met onze linker lichaams- en gezichtshelft dan met de rechter. De eerste signalen van de pasgeborene die wijzen op herkenning van de moeder worden vaak al na enkele weken door de moeder waargenomen terwijl deze vorm van communicatie voor andere, niet primaire verzorgers zich pas later manifesteren. Diverse onderzoeken tonen aan dat de emotionele band met de moeder al vóór de geboorte een feit is, terwijl de band met de andere verzorger(s) nog moet worden geïnitieerd.

Dit wijst op de manier waarop de hersenen zich hebben ontwikkeld in de baarmoeder. Terwijl de rechter hersenhelft al actief is bij de geboorte ontwikkelt de linker hersenhelft pas actief na de geboorte door alle indrukken die het verwerkt. De rechter hersenhelft heeft o.m. als eigenschap het conceptuele, de warmte en herkenning van emoties. De linker hersenhelft stuurt de rechter helft van ons lichaam en heeft als eigenschap het concrete, de ratio, controle. Het is niet verwonderlijk dat vaders een rol moeten spelen in de opvoeding van hun pas geboren kind, al was het maar te helpen de kleine peuter evenwichtig te laten ontwikkelen.

Als vader merkte ik, wonend in een huis met veel trappen, dat mijn 7 maanden oude zoon graag de trap op wilde. De verhalen uit Amerika van jonge kinderen die verdronken in zwembaden ondanks het ‘altijd’ gesloten hekje wat juist die éne keer open stond bracht mij bijna nachtmerries.

baby + stairMijn eerste gedachte was een traphekje te installeren, maar omdat ik veel van de trap gebruik maak was mijn ‘overal-door-het-huis-rondkruipende’ kleine jongen daar waar hij niet diende te zijn. Daarop besloot ik hem zijn gang te laten gaan en achter hem te gaan staan zodra hij begon aan de -voor hem- ‘grote uitdaging’. Hij zou en moest de trap beklimmen en moet hebben doorgehad dat hij dit niet mocht, althans dat gedacht ik. Vanaf dat moment besloot ik hem zijn gang te laten gaan en bleef achter hem staan op hem op te vangen zodra hij een misstap beging en bijna viel. Door altijd aanwezig te zijn en hem op te vangen zodra het mis ging leerde hij voelen wanneer hij de controle verloor.  Het oefenen en leren van de gemaakte fouten resulteerde in een kleine jongen van 1 jaar die sindsdien alleen de steile trap(-pen) in onze oude Amsterdamse woning op- en af kon komen en heeft tot op de dag van vandaag nooit een misstap gemaakt (hoewel ik mij tegenwoordig afvraag waarom hij per-sé met enorme snelheid de trap op of af rent ;)

Met dit voorbeeld wil ik niet zeggen dat het stimuleren van de linker hersenhelft of de fijne motoriek een taak is voor alleen vaders. Het is een feit dat de affectieve ontwikkeling van het kind al in een eerder stadium begon en zijn motoriek zich na geboorte moet ontwikkelen.

baby hits bellyWanneer de baby wat groter is ontdekt steeds meer van zijn eigen lichaam en de wereld om hem heen. Het slaat op zijn buikje, krijsend van plezier of probeert zijn voeten in de mond te steken. De buik is een gebied waarop hij genoegelijk met zijn handje klopt wanneer hij voldaan is in materiële of emotionele behoeften.  Deze gebaren maken wij later als volwassenen ook maar doen dit  zo automatisch zonder erbij na te denken, niet bewust van de boodschap die erachter ligt. Gebaren zij geen beweging die ons verraden; ze geven weer welke gedachte erachter zit. Ons lichaam toont constant signalen die we kunnen lezen.

Overal zie je mensen gebaren maken of een hand naar een plek naar het hoofd, de borst of de arm etc. brengen. Niet alleen het gebaar, ook de plek op het lichaam waar de hand heen gaat toont waaraan iemand denkt. De impuls die vanuit de hersenen naar een specifieke plek op het lichaam wordt gestuurd is een waardevolle aanwijzing. Maar niet alleen de handen, ook houding, gezicht-expressie, spanning in een schouder of een gebaar toont de achterliggende emotie die informatie geeft over wat er in het hoofd omgaat.

Het is dan ook jammer dat tot op de dag van vandaag lichaamstaal wordt verward met gedrag en lichaamstaal met non verbale communicatie. Het verschil tussen bewuste aanpassing van gedrag en lichaamstaal is net zo groot als manipuleren en spontaniteit. Al zou je denken dat je bewust bent van je lichaamstaal; je toont met je gedrag altijd tekenen van controle die de spontaniteit onderdrukken. Goede communicatie is ongekunsteld. We leren door de jaren heen ons te focussen op verbale boodschappen terwijl we steeds minder gebruik maken van de gave die onze genen is meegegeven.

© Gerard Stokkink

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s