Lichaamstaal bij babies

Als een normale baby wordt je geboren met een natuurlijke gave: het begrijpen van non verbale communicatie. Het is onmiskenbaar onderdeel van het menselijk DNA.

Al direct na de geboorte vormt zich een band tussen de moeder en het kind die gebaseerd is op primaire behoeften zoals lichaamswarmte, voeding, en liefkozingen (peri-verbaal), stem (para-verbaal), geur van de moeder (infra-verbaal).  Deze non verbale signalen zorgen ervoor dat de baby de noodzakelijke respons krijgt om zich verder te ontwikkelen en zich veilig te voelen.

Moeders hebben onbewust de neiging hun baby met het hoofdje aan de linkerkant op de arm te nemen. Dicht bij het hart geeft dit een intiem gevoel en is de meest voorkomende manier om hun baby te liefkozen en dit is niet verwonderlijk: affectie tonen wij nu eenmaal meer met onze linker lichaams- en gezichtshelft dan met onze rechterkant. De eerste signalen van de pasgeborene die wijzen op herkenning van de moeder worden vaak al na enkele weken door de moeder waargenomen terwijl deze vorm van communicatie voor andere, niet primaire verzorgers zich pas later manifesteert. Diverse onderzoeken tonen aan dat de emotionele band met de moeder al vóór de geboorte een feit is, terwijl de band met de andere verzorger(s) nog moet worden geïnitieerd.

Dit wijst op de manier waarop de hersenen zich hebben ontwikkeld in de baarmoeder. Terwijl de rechter hersenhelft relatief actief is bij de geboorte wordt de linker hersenhelft pas actief na de geboorte door de indrukken die het krijgt. De rechter hersenhelft heeft o.m. als eigenschap dat het holistisch is. met spontaniteit, warmte en herkenning als kenmerk. De linker hersenhelft bestuurt de rechter helft van ons lichaam en heeft als eigenschappen de ratio en controle. Het is dan ook niet verwonderlijk dat vaders een grote rol spelen in de opvoeding van hun kind om een evenwichtige ontwikkeling van de hersenen te bevorderen. Wat niet wil zeggen dat deze ontwikkeling zonder aanwezige vader niet plaats vind. Deze rol kan door willekeurig ander persoon worden overgenomen, anders dan de verzorgende moeder.

baby + stairAls vader merkte ik, wonend in een huis met veel trappen, dat mijn 7 maanden oude zoon graag de trap op wilde. Omdat de verhalen van jonge kinderen die verdronken in zwembaden ondanks het ‘altijd’ gesloten hekje juist die éne keer open stond bracht mij nachtmerries.

Mijn eerste stap was het installeren van een traphekje, maar omdat ik veel van de trap gebruik maakte was mijn overal-door-het-huis-rondkruipende kleine daar waar hij niet diende te zijn. Daarop besloot ik hem zijn gang te laten gaan door achter hem te gaan staan zodra hij begon aan de -voor hem- ‘grote uitdaging’. Hij zou en moest de trap beklimmen en moet hebben doorgehad dat hij dit niet mocht, althans waren mijn gedachten. Vanaf dat moment besloot ik hem zijn gang te laten gaan maar bleef achter hem staan op hem op te vangen zodra hij een misstap beging en viel. Door altijd aanwezig te zijn en hem op te vangen zodra het mis ging leerde hij voelen wanneer hij de controle verloor.  Het oefenen en leren van de gemaakte fouten resulteerde in een kleine jongen van 1 jaar die voortaan alleen de steile trappen in onze oude Amsterdamse woning op- en af kon komen en tot op de dag van vandaag nooit meer een misstap heeft gemaakt, hoewel ik mij tegenwoordig afvraag waarom hij per-sé met enorme snelheid de trap op of af rent …

Met dit voorbeeld wil ik niet zeggen dat het stimuleren van de linker hersenhelft of de fijne motoriek een taak is voor alleen vaders. Het is een feit dat de affectieve ontwikkeling van het kind al in een eerder stadium begon en zijn motoriek zich nog moet ontwikkelen.

baby hits bellyWanneer de baby wat groter is ontdekt steeds meer van zijn eigen lichaam en de wereld om hem heen. Het slaat op zijn buikje, krijsend van plezier of probeert zijn voeten in de mond te steken. De buik is een gebied waarop hij genoegelijk met zijn handje klopt wanneer hij voldaan is in materiële of emotionele behoeften.  Deze gebaren bij de baby maken wij later als volwassenen ook, maar doet dit net zo automatisch en zonder erbij na te denken als een pasgeborene, niet bewust van de boodschap die het lichaam daarmee ‘zegt’. Gebaren zij geen beweging die ons verraden; ze geven slecht weer wat de gedachte erachter is. Ons lichaam toont constant signalen die spreken en kunnen worden gelezen als een woordenboek.

Overal zie je mensen gebaren maken of een hand naar een plek naar het hoofd, de borst of de arm etc. brengen. Maar niet alleen gebaren, ook de plek waar de hand heen gaat geeft aan waaraan iemand denkt. De impuls die de hersenen doorgegeven naar een specifieke plek op het lichaam is een zeer waardevolle aanwijzing en wij herkennen dit als zijnde ‘lichaamstaal’. Maar niet alleen de handen, ook onze houding, gezichtsexpressie, gebaren en de getoonde emotie (lees: ‘beweging: latijn voor ‘émovéré’) zijn vormen van lichaamstaal met alle een specifieke indicatie over wat er in ons hoofd omgaat.

Het is dan ook jammer dat tot op de dag van vandaag lichaamstaal wordt verward met gedrag en lichaamstaal met non verbale communicatie doordat de verschillen niet worden onderkend. Het verschil tussen bewuste aanpassing van gedrag en lichaamstaal zijn net zo groot als manipuleren en spontaniteit. En al zou je denken dat je bewust bent van je lichaamstaal dan toont je gedrag altijd tekenen van controle die de spontaniteit onderdrukken. Goede communicatie is spontaan en ongekunsteld. Zoals de directe boodschappen van een baby duidelijk weergeven wat er in hem omgaat groeien leren we door de jaren heen ons te focussen op verbale boodschappen terwijl we steeds minder gebruik maken van de gave die ons is gegeven.

©Gerard Stokkink , docent Expertisecentrum voor Lichaamstaal
Advertenties

Over Gérard Stokkink

Gerard Stokkink, lecturer body language & non verbal communication
Dit bericht werd geplaatst in publicaties. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s